مدتی پیش یکی از دوستانم اطلاعاتی در زمینه معماری اطلاعات از من خواست بنا به مشغله و مسائلی توضیحاتِ کلی و کوتاهی به او دادم و وی را به سمت Google It ! هدایت کردم ، ۳ – ۴ روز پیش بود که تماسی با وی برقرار کردم و جویای عملکردش شدم که به شوخی گفت رفتم دنبال نخودسیاه ! بعد از گفتگو جستجویی  که در وب فارسی انجام داد تازه فهمیدم چه راهنمایی کرده ام ! و همان جستجو علتی بر نوشتن این مطلب شد که کمی بیشتر و عمیقتر به سراغ معقوله معماری اطلاعات برویم ، این مطلب دارای چندین قسمت خواهد بود که در طی این هفته و هفته آینده پست هایی در مورد آن منتشر خواهم کرد، اگر مایل هستید  از انتشار مطالب بعدی مطلع شوید به اینجا بروید و بسیار خوشحال میشوم تجربه خودتان در مورد این مساله و یا سوالات خود را در بخش نظرات مطرح فرمایید تا مکان بهتری را برای افرادی که به سراغ این مساله میروند بسازیم .

معماری چیست ؟

از مجموعه تعریف هایی که در مورد معماری میتوانیم داشته باشیم یک تعریف یک خطی و کامل وجود دارد که به صورت کامل گویای معنی این کلمه است :

” معماری، سبک طراحی و شیوه ساخت و ساز هر ساختار فیزیکی است . “

بیش از این به سراغ تعریف معماری نمیروم چرا که جمله بالا معرف و گویای هر آنچه که ما در این باب نیازداریم میباشد و تنها یک مساله وجود دارد و آن قسمت آخر جمله یعنی ” ساختار فیزیکی” میباشد که باید در ادامه کمی در این تعریف دست ببریم و کلمه مجازی را نیز به آن اضافه کنیم که در نهایت برای پرداختن و درک بهتر ادامه مطلب تعریف معماری در حوزه اطلاعات را این چنین بدانید :

” معماری، سبک طراحی و شیوه ساخت و ساز هر ساختار فیزیکی و مجازی است . “

 

معماری اطلاعات(IA) چیست ؟

معماری اطلاعات (Information Architecture به اختصار IA ) به معنای سازماندهی اطلاعات و تعریف چارچوب مناسب برای چیدمان اطلاعات در بسترهای کاربر محور در راستای یافت پذیری و کاربرد پذیری اطلاعات میباشد . و یا به طور ساده تر منظور از معماری اطلاعات این است که به کاربر این امکان را بدهیم که به سرعت و سهولت به اطلاعات مورد نظر خود دست یابد ، به طراحی این ساختار معماری اطلاعات میگویند .
در هر دو تعریف بالا از کلمه کاربر استفاده گردید و این توضیح را لازم میدانم که منظور از کاربر هر فردی در هر جایگاهی میباشد این معماری اطلاعات میتواند در خصوص دسترسی مدیرعامل به اطلاعات صورت پذیرد و یا دسترسی مشتری به اطلاعات یک محصول .

حال که کمی تعریف معماری و معماری اطلاعات مشخص شده است و یک دیدکلی در مورد این موضوع وجود دارد ، قصد دارم به سراغ تاریخچه این مساله بروم و قبل از اینکه به صورت تخصصی وارد جریان معماری اطلاعات بشویم مقداری در مورد گذشته آن بدانیم .

 

تاریخچه IA

۳۹ سال پیش Richard Saul Wurman معمار امریکایی برای اولین بار به موضوع معماری اطلاعات پرداخت و IA را اینطور تعریف کرد :

“معماری اطلاعات یعنی سازماندهی اطلاعات در قالب داده‌ها و ارائه این داده ها به صورتی واضح و در عین حال پیچیده “

۲۱ سال بعد در سال ۱۹۹۶ وی اقدام به انتشار کتابی با موضوع ” معماری اطلاعات” نمود ، سپس دو محقق دانشگاه میشیگان به نام های Peter Morville و Louis Rosenfeld به بررسی نظریه Richard از بُعد کتابداری و اطلاع رسانی پرداختند ، در همان سال یعنی ۱۹۹۶ کنگره آمریکا به منظور ملزم ساختن وزارتخانه ها و سازمان های فدرال آمریکا به معماری فناوری اطلاعات درون سازمانی ، قانونی به نام قانون Clinger Cohen به تصویب رساند که به واسطه آن همه وزارتخانه‌ها و سازمان‌های فدرال آمریکا ملزم شدند معماری فناوری اطلاعات خود را تنظیم نمایند و به این ترتیب اولین قانون رسمی به منظور تدوین معماری فناوری اطلاعات به تصویب رسید و دو سال بعد در سال ۱۹۹۸ , Peter Morville و Louis Rosenfeld اقدام به انتشار کتابی در این زمینه نمودند ، در در سال ۲۰۰۰ انجمن فناوری و اطلاعات امریکا سمینار های زیادی در مورد معماری اطلاعات برگزار کرد ، که این کنگره ها عاملی شتاب دهنده در روشن شدن مفهوم معماری اطلاعات بود و در سال ۲۰۰۲ نسخه دوم کتاب Peter Morville و Louis Rosenfeld به نام ” معماری اطلاعات وب ” منتشر گردید که نهایتا” در سال ۲۰۰۶  نسخه سوم آن نیز منتشر گردید .
در تاریخچه پیدایش IA بحث های زیادی مطرح است که چه کسی اولین بار این مهم را مطرح کرده و یا اینکه چه کسی گسترش داده اما ما در این مطالب از این مسائل دوری میکنیم و تنها از کسانی که تا کنون برای این مساله زحمت کشیده اند تشکر میکنیم .

 

در مطلب بعدی میخوانیم :

– یافت پذیری و کاربرد پذیری چیست ؟